1000 വർഷത്തോളം പഴക്കമുള്ള പേരൂർ ശ്രീകൃഷ്ണ സ്വാമി ക്ഷേത്രം, ഭക്തലക്ഷങ്ങളുടെ വിശ്വാസകേന്ദ്രം

ദക്ഷിണ തിരുവിതാംകൂറിന്റെ ആത്മീയ ഹൃദയത്തിൽ, ‘തെക്കൻ ഗുരുവായൂർ’ എന്നറിയപ്പെടുന്ന പേരൂർ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമി ക്ഷേത്രം ഭക്തലക്ഷങ്ങളുടെ വിശ്വാസത്തിന്റെയും ഭക്തിയുടെയും താങ്ങാണ്. ചതുർബാഹുക്കളോട് കൂടിയ, സുദർശനചക്രം ധരിച്ച, രൗദ്രഭാവത്തിലുള്ള ശ്രീകൃഷ്ണന്റെ വിഗ്രഹം ഈ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ മഹിമയാണ്. പേരൂർ കണ്ണന്റെ ദർശനം ജീവിതത്തിൽ സൗഭാഗ്യവും വിജയവും നൽകുമെന്ന് ഭക്തർ ഉറച്ചു വിശ്വസിക്കുന്നു. തിരുവിതാംകൂർ ദേവസ്വം ബോർഡിന്റെ കീഴിലുള്ള ഈ പുരാതന ക്ഷേത്രം, ഭക്തന്റെ വിളി കേട്ട് തൽക്ഷണം സാന്നിധ്യമറിയിക്കുന്ന ‘പേരൂരപ്പന്റെ’ മഹത്വത്താൽ പ്രസിദ്ധമാണ്.

ക്ഷേത്രത്തിന്റെ സ്ഥാനവും പ്രാധാന്യവും

തിരുവനന്തപുരം-ചെങ്കോട്ട ദേശീയപാതയിൽ, അമ്പലമുക്കിന് സമീപം സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഈ ക്ഷേത്രം, തിരുവിതാംകൂർ ദേവസ്വം ബോർഡിന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്നു. പഴമക്കാർ ‘പേരത്തിക്കോവിൽ’ എന്ന് സ്നേഹപൂർവം വിളിച്ചിരുന്ന ഈ ദേവാലയം, ദക്ഷിണ ഭാരതത്തിലെ പ്രധാന തീർത്ഥാടന കേന്ദ്രങ്ങളിലൊന്നാണ്. പേരൂർ കണ്ണന്റെ ദിവ്യസാന്നിധ്യം ഭക്തർക്ക് ആത്മീയ ഉണർവും മനഃശാന്തിയും പ്രദാനം ചെയ്യുന്നു. ഈ ക്ഷേത്രം, വിവിധ ജാതി-മത വ്യത്യാസമില്ലാതെ എല്ലാവരുടെയും പ്രാർത്ഥനകൾ സ്വീകരിക്കുന്ന ഒരു വിശുദ്ധ സന്നിധിയാണ്.

ഐതിഹ്യവും ചരിത്രവും

പേരൂർ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമി ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ഐതിഹ്യം തിരുവിതാംകൂർ രാജവംശത്തിന്റെ ഭരണകാലത്തേക്ക് നമ്മെ കൊണ്ടുപോകുന്നു. അനിഴം തിരുനാൾ മാർത്താണ്ഡവർമ്മ മഹാരാജാവിന്റെ ഭരണകാലത്ത്, എട്ടുവീട്ടിൽ പിള്ളമാർ രാജാവിനെതിരെ ദുർമന്ത്രവാദം നടത്താൻ ശ്രമിച്ചു. എന്നാൽ, ശ്രീപത്മനാഭസ്വാമിയുടെ കൃപയാൽ രാജാവ് രക്ഷപ്പെട്ടു. ഈ സംഭവം അമ്പലമുക്കിൽ നടന്നതിന്റെ ഓർമയ്ക്കായി, ആ പ്രദേശം ശുദ്ധീകരിച്ച് ശ്രീകൃഷ്ണന്റെയും വനദുർഗ്ഗാദേവിയുടെയും പ്രതിഷ്ഠ നടത്തി.

കുപകരമഠം തന്ത്രിയുടെ നിർദേശപ്രകാരം, ദുർമന്ത്രവാദത്തിന്റെ ദോഷം നീക്കാൻ വനദുർഗ്ഗയ്ക്ക് സമീപം രൗദ്രഭാവത്തിൽ മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ പ്രതിഷ്ഠ നടത്തി. തഞ്ചാവൂരിൽ നിന്ന് കൊണ്ടുവന്ന ചതുർബാഹു വിഗ്രഹം പ്രതിഷ്ഠിച്ചതോടെ, വനദുർഗ്ഗ ശാന്തസ്വരൂപിണിയായി. പിന്നീട്, ഭദ്രകാളി, യക്ഷിയമ്മ, ഗണപതി, നാഗദൈവങ്ങൾ, അയ്യപ്പൻ, മുരുകൻ, മഹാദേവൻ തുടങ്ങിയ ദേവതകൾക്കും ഇവിടെ സ്ഥാനം ലഭിച്ചു. ഇന്ന്, ഈ ക്ഷേത്രം ഒരു ദേവലോകമായി ഭക്തർക്ക് അനുഭവപ്പെടുന്നു.

കാലക്രമേണ, ക്ഷേത്രം അവഗണനയിലായെങ്കിലും, ശ്രീമൂലം തിരുനാൾ മഹാരാജാവിന്റെ ഷഷ്ഠ്യബ്ദപൂർത്തിയോടനുബന്ധിച്ച് ജീർണോദ്ധാരണം നടത്തി. മഹാരാജാവിന്റെ സ്വപ്നദർശനത്തെ തുടർന്നാണ് ക്ഷേത്രം പുനരുജ്ജീവിപ്പിക്കപ്പെട്ടത്. ചിങ്ങമാസത്തിലെ ഉത്രാടം നാളിൽ മഹാരാജാവും കുടുംബവും എഴുന്നള്ളി ദർശനം നടത്തിയിരുന്നു.

വിഗ്രഹത്തിന്റെ പ്രത്യേകത

പേരൂർ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമി ക്ഷേത്രത്തിലെ വിഗ്രഹം, തഞ്ചാവൂരിൽ നിന്ന് കൊണ്ടുവന്ന ചതുർബാഹു മഹാവിഷ്ണുരൂപത്തിലാണ്. കുരുക്ഷേത്ര യുദ്ധത്തിൽ പാർത്ഥസാരഥിയായ ശ്രീകൃഷ്ണൻ, ഭീഷ്മരുടെ അസ്ത്രത്തിൽ നിന്ന് അർജ്ജുനനെ രക്ഷിക്കാൻ സുദർശനചക്രം ഏന്തിയ വിശ്വരൂപ ഭാവം ഈ വിഗ്രഹത്തിൽ ദൃശ്യമാകുന്നു. ഇന്ത്യയിലെ അപൂർവ പ്രതിഷ്ഠകളിലൊന്നായ ഇത്, ഭക്തർക്ക് ആത്മനിർവൃതി പകരുന്നു. ഗുരുവായൂർ ശ്രീകൃഷ്ണ ക്ഷേത്രത്തിലേതിന് സമാനമായ ഈ വിഗ്രഹം, മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ രൂപത്തിലാണെങ്കിലും, ഭക്തർ ഇവിടെ ശ്രീകൃഷ്ണനെ ആരാധിക്കുന്നു.

ഭക്തവിശ്വാസവും വഴിപാടുകളും

പേരൂർ കണ്ണന്റെ ദർശനം ലഭിച്ചാൽ, ആ വർഷം എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും നിറവേറുമെന്നാണ് ഭക്തരുടെ വിശ്വാസം. സാമ്പത്തിക ദുരിതം, രോഗബാധ, വിവാഹ-തൊഴിൽ തടസ്സങ്ങൾ, ജീവിത പ്രതിസന്ധികൾ എന്നിവയിൽ നിന്ന് മോചനം ലഭിക്കാൻ ഈ ക്ഷേത്രത്തിൽ പ്രാർത്ഥിക്കുന്നു. ഭക്തന്റെ ഹൃദയശുദ്ധിയോടെയുള്ള പ്രാർത്ഥനകൾക്ക് പേരൂരപ്പൻ വേഗത്തിൽ ഫലം നൽകുമെന്ന് ഭക്തർ സാക്ഷ്യപ്പെടുത്തുന്നു.

പ്രധാന വഴിപാടുകൾ

1. പാൽപ്പായസം: കാര്യസിദ്ധിക്കായി ഏഴ് വ്യാഴാഴ്ചകളിൽ തുടർച്ചയായി പാൽപ്പായസം നിവേദിക്കുന്നത് ഏറെ പ്രചാരത്തിലാണ്. ആദ്യ ദിനത്തിൽ ഭഗവാനെ ദർശിച്ച് ആഗ്രഹം സമർപ്പിക്കണം. കാര്യം നിറവേറിയാൽ, തുടർന്നുള്ള ഏഴ് വ്യാഴാഴ്ചകളിൽ വഴിപാട് തുടരണം.
2. കളഭാഭിഷേകം: ശ്രീകൃഷ്ണന് ഏറ്റവും പ്രിയപ്പെട്ട വഴിപാടാണ് കളഭാഭിഷേകം. ചന്ദനം ഉപയോഗിച്ച് നടത്തുന്ന ഈ അഭിഷേകം മനസ്സിന് ശാന്തിയും ശരീരത്തിന് ആരോഗ്യവും നൽകുന്നു.
3. പുഷ്പാഭിഷേകം: വർണ്ണാഭമായ പുഷ്പങ്ങൾ കൊണ്ടുള്ള ഈ വഴിപാട്, ചെലവേറിയതാണെങ്കിലും, കൃഷ്ണന്റെ സൗന്ദര്യത്തിനും ഭക്തന്റെ ഐശ്വര്യത്തിനും ശുഭകരമാണ്.
4. കദളിക്കുല സമർപ്പണം: ഒരു കുല മുഴുവൻ കദളിപ്പഴം സമർപ്പിക്കുന്നത്, കാര്യസാധ്യത്തിനും വിജയത്തിനും വേണ്ടിയുള്ള പ്രധാന വഴിപാടാണ്.

ഭക്തൻ ശ്രദ്ധിക്കേണ്ട കാര്യങ്ങൾ

പേരൂരപ്പൻ ഷിപ്രകോപിയാണെങ്കിലും, ഷിപ്രപ്രസാദിയുമാണ്. ധൃതിയിൽ തൊഴുതിറങ്ങുന്നത് ഒഴിവാക്കണം. ഹൃദയശുദ്ധിയോടെ പ്രാർത്ഥിക്കുന്നവർക്ക് ഭഗവാൻ അനുഗ്രഹം ചൊരിയും. ഭക്തർ ക്ഷേത്രത്തിൽ എത്തുമ്പോൾ ശാന്തമായ മനസ്സോടെ ദർശനം നടത്തണം.

ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ആത്മീയ മഹത്വം

പേരൂർ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമി ക്ഷേത്രം, വിദേശത്ത് ബിസിനസ് നടത്തുന്നവർക്കും കയറ്റുമതി-ഇറക്കുമതി മേഖലയിൽ ഏർപ്പെട്ടവർക്കും പ്രിയപ്പെട്ട ആത്മീയ ഇടമാണ്. ബിസിനസിന്റെ വളർച്ചയ്ക്കും ഉന്നതിക്കും വേണ്ടി ഇവിടെ പ്രാർത്ഥിക്കുന്നത് ശുഭഫലം നൽകുമെന്നാണ് വിശ്വാസം. പേരൂർ കണ്ണനെ സമ്പത്തിന്റെ ദേവനായി കണക്കാക്കുന്നു. ഈ ദർശനം ലഭിച്ചാൽ, ഭക്തന്റെ ജീവിതത്തിൽ ഭാഗ്യകടാക്ഷം പതിയുമെന്ന് ഭക്തർ വിശ്വസിക്കുന്നു.

ഭക്തർക്ക് രോഗമുക്തിയും മനഃസമാധാനവും നൽകുന്ന ഈ ക്ഷേത്രം, ഒരു ചൈതന്യത്തിന്റെ ഉറവിടമാണ്. ഭഗവദ്ഗീതയിൽ അർജ്ജുനന് ശ്രീകൃഷ്ണൻ വിശ്വരൂപ ദർശനം നൽകിയതുപോലെ, ഇവിടെ എത്തുന്ന ഭക്തനും ആ ദിവ്യത്വത്തിന്റെ ഒരംശം അനുഭവിക്കുന്നു. വിവിധ പ്രതിസന്ധികളിൽ നിന്ന് മോചനം ലഭിച്ചവരുടെ അനുഭവങ്ങൾ ഈ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ മഹത്വം വിളിച്ചോതുന്നു.

ക്ഷേത്രദർശനവും പ്രവർത്തനങ്ങളും

ക്ഷേത്രം രാവിലെ 5:00 മുതൽ 12:00 വരെയും വൈകുന്നേരം 5:00 മുതൽ 8:00 വരെയും തുറന്നിരിക്കും. പ്രധാന ഉത്സവങ്ങൾ, പ്രത്യേകിച്ച് ശ്രീകൃഷ്ണ ജന്മാഷ്ടമി, ചിങ്ങമാസത്തിലെ ഉത്രാടം നാൾ, വിഷുക്കാലം എന്നിവ ഭക്തർക്ക് വിശേഷപ്പെട്ടവയാണ്. ഈ സമയങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ ഭക്തജനപ്രവാഹമാണ്.

പ്രധാന ഉത്സവങ്ങൾ

• ശ്രീകൃഷ്ണ ജന്മാഷ്ടമി: ശ്രീകൃഷ്ണന്റെ ജന്മദിനം വിപുലമായ ആഘോഷങ്ങളോടെ നടത്തപ്പെടുന്നു. കളഭാഭിഷേകവും പുഷ്പാഭിഷേകവും ഈ ദിവസം ഭക്തർക്ക് പ്രത്യേകം അനുഗ്രഹപ്രദമാണ്.
• ചിങ്ങമാസ ഉത്സവം: ഉത്രാടം നാളിൽ നടക്കുന്ന ഈ ഉത്സവത്തിൽ ഭക്തർ ദൂരദേശങ്ങളിൽ നിന്ന് എത്തുന്നു.
• വിഷുക്കാലം: വിഷുക്കണി ദർശനവും പ്രത്യേക പൂജകളും ഈ സമയത്ത് നടക്കുന്നു.

അധിക വിവരങ്ങൾ

• പേര് ഉത്ഭവം: ‘പേരൂർ’ എന്ന പേര്, പ്രദേശത്തെ പേര് മരങ്ങളുടെ സമൃദ്ധിയുമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. ‘പേര്’ (മരം) എന്ന വാക്കിൽ നിന്നാണ് ഈ നാമം ഉണ്ടായതെന്ന് ചില ചരിത്രകാരന്മാർ വിശ്വസിക്കുന്നു.
• നവീകരണം: 2010-ന് ശേഷം, ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ഗോപുരവും ശ്രീകോവിലും നവീകരിച്ചു, ഇത് ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ഭംഗി വർദ്ധിപ്പിച്ചു.
• സമീപ ക്ഷേത്രങ്ങൾ: പേരൂർ ക്ഷേത്രത്തിന് സമീപമുള്ള ശ്രീപത്മനാഭസ്വാമി ക്ഷേത്രവും അമ്പലമുക്ക് ഭദ്രകാളി ക്ഷേത്രവും ഭക്തർ സന്ദർശിക്കാറുണ്ട്.

ഉപസംഹാരം

പേരൂർ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമി ക്ഷേത്രം, ഭക്തർക്ക് ആത്മീയ ശാന്തിയും സമൃദ്ധിയും നൽകുന്ന ഒരു വിശുദ്ധ തീർത്ഥാടന കേന്ദ്രമാണ്. ഈ വിശ്വരൂപ ശ്രീകൃഷ്ണന്റെ ദിവ്യപ്രകാശത്തിൽ, ഏതൊരു ഇരുട്ടിനും നിലനിൽപ്പില്ല. ഹൃദയശുദ്ധിയോടെ എത്തുന്ന ഭക്തന്റെ പ്രാർത്ഥനകൾക്ക് മറുപടി നൽകുന്ന പേരൂർ കണ്ണൻ, തൊഴിൽ, വ്യവസായം, ആരോഗ്യം, സമ്പത്ത് എന്നിവയിൽ വിജയം നൽകുന്നു. ഈ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ദർശനം, ഭക്തന്റെ ജീവിതത്തെ പുതിയ ദിശയിലേക്ക് നയിക്കുന്ന ഒരു ആത്മീയ അനുഭവമാണ്.

ദേവപ്രതിഷ്ഠകളെക്കുറിച്ച് ആഴമായ അറിവില്ലാത്തവർക്ക് ഒരു സ്വാഭാവിക സംശയം ഉയർന്നേക്കാം: “മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ രൂപമാണെങ്കിൽ, ഇതെങ്ങനെ ശ്രീകൃഷ്ണ ക്ഷേത്രമായി?” ഈ ചോദ്യത്തിന് ഉത്തരം വളരെ ലളിതമാണ്. പേരൂർ ശ്രീകൃഷ്ണ ക്ഷേത്രത്തിലെ വിഗ്രഹം, ചതുർഭുജമുള്ള മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ രൂപത്തിലാണ്. ഗുരുവായൂർ ശ്രീകൃഷ്ണ ക്ഷേത്രത്തിലും ഇതേ സ്വഭാവമാണ് വിഗ്രഹത്തിനുള്ളത്. യഥാർത്ഥത്തിൽ, മിക്ക ശ്രീകൃഷ്ണ ക്ഷേത്രങ്ങളിലും വിഗ്രഹം ചതുർഭുജ വിഷ്ണുരൂപത്തിലാണ്, എന്നാൽ ഭക്തർ അവനെ കൃഷ്ണനായി ആരാധിക്കുന്നു. ഈ ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ നടക്കുന്നത് വിഷ്ണുപൂജ തന്നെയാണ് എന്ന് ജ്യോതിഷ-തന്ത്ര വിദഗ്ധർ വ്യക്തമാക്കുന്നു.

ഒരു തരത്തിൽ, പേരൂർ ശ്രീകൃഷ്ണനെ സമ്പത്തിന്റെ ദേവനായി കണക്കാക്കാം. ഈ കണ്ണന്റെ ദർശനം ലഭിച്ചാൽ, ഭക്തന്റെ ജീവിതത്തിൽ ഭാഗ്യകടാക്ഷം പതിയുകയും, അവന്റെ സമയം തന്നെ മാറിമറിയുകയും ചെയ്യും. ഈ ക്ഷേത്രം, ഒരു ചൈതന്യത്തിന്റെ ഉറവിടമാണ്—ഭക്തന്റെ മനസ്സിനെ ഉണർത്തി, ജീവിതത്തിന് പുതിയ ദിശ നൽകുന്ന ഒരു വിശുദ്ധ സന്നിധി. വിവിധ ജാതി-മത വ്യത്യാസമില്ലാതെ, എല്ലാവരുടെയും വിളി കേൾക്കുന്ന ഈ വിശ്വരക്ഷകന്റെ പാദങ്ങളിൽ, ഭക്തർ തങ്ങളുടെ ദുഃഖങ്ങളും പരാതികളും സമർപ്പിക്കുന്നു. രോഗമുക്തരായി, മനഃസമാധാനം നേടി, സന്തോഷത്തോടെ വീടുകളിലേക്ക് മടങ്ങുന്നവരുടെ ദൃശ്യം, ഭക്തസഹസ്രങ്ങളുടെ കണ്ണുകളെ ആനന്ദാശ്രുക്കളാൽ നിറയ്ക്കുന്നു. പേരൂർ ശ്രീകൃഷ്ണന്റെ സന്നിധിയിൽ, അഭയം തേടിയെത്തുന്നവർക്ക് അവൻ ആലംബസ്വരൂപനായി തിളങ്ങുന്നു. ഈ വിശ്വരൂപത്തിന്റെ ദിവ്യപ്രകാശത്തിൽ, ഏതൊരു ഇരുട്ടിനും നിലനിൽപ്പില്ല. ഭഗവദ്ഗീതയിൽ അർജുനന് ശ്രീകൃഷ്ണൻ വിശ്വരൂപ ദർശനം നൽകിയതുപോലെ, ഇവിടെ എത്തുന്ന ഭക്തനും ആ ദിവ്യത്വത്തിന്റെ ഒരംശം അനുഭവിക്കുന്നു.

ക്ഷേത്ര വിലാസം: പേരൂർ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമി ക്ഷേത്രം, അമ്പലമുക്ക്, തിരുവനന്തപുരം, കേരളം – 695013.

എങ്ങനെ എത്തിച്ചേരാം?

പേരൂർ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമി ക്ഷേത്രം, തിരുവനന്തപുരം ജില്ലയിലെ അമ്പലമുക്കിന് സമീപം, തിരുവനന്തപുരം-നെടുമങ്ങാട്-ചെങ്കോട്ട ദേശീയപാതയിൽ (NH-66) സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ‘തെക്കൻ ഗുരുവായൂർ’ എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഈ ക്ഷേത്രം എളുപ്പത്തിൽ എത്തിച്ചേരാവുന്ന ഒരു ആത്മീയ കേന്ദ്രമാണ്.

ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള വിമാനത്താവളം: തിരുവനന്തപുരം അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളം (TRV), ക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്ന് ഏകദേശം 15 കിലോമീറ്റർ അകലെ.

ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ: തിരുവനന്തപുരം സെൻട്രൽ (TVC), ഏകദേശം 12-15 കിലോമീറ്റർ അകലെ.

റോഡ് മാർഗം

• തിരുവനന്തപുരം തമ്പാനൂർ KSRTC ബസ് സ്റ്റാൻഡിൽ നിന്ന് അമ്പലമുക്ക്, നെടുമങ്ങാട്, ചെങ്കോട്ട, തേന്മല എന്നിവിടങ്ങളിലേക്ക് പോകുന്ന KSRTC ഫാസ്റ്റ് പാസഞ്ചർ, സൂപ്പർ ഫാസ്റ്റ്, അല്ലെങ്കിൽ സ്വകാര്യ ബസുകൾ ലഭ്യമാണ്. അമ്പലമുക്ക് ബസ് സ്റ്റോപ്പിൽ ഇറങ്ങിയാൽ ക്ഷേത്രം 5 മിനിറ്റ് നടന്നാൽ എത്താം.
• Google Maps അല്ലെങ്കിൽ GPS ഉപയോഗിച്ച് “Perur Sri Krishna Temple, Ambalamukku” എന്ന് സെർച്ച് ചെയ്താൽ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ കൃത്യമായ ലൊക്കേഷൻ ലഭിക്കും.

സമീപ വിനോദസഞ്ചാര കേന്ദ്രങ്ങൾ

• ശ്രീപത്മനാഭസ്വാമി ക്ഷേത്രം: തിരുവനന്തപുരം നഗരത്തിൽ, 12-15 കിലോമീറ്റർ അകലെ.
• കോവളം ബീച്ച്: 20 കിലോമീറ്റർ അകലെ, വിനോദസഞ്ചാരികൾക്ക് പ്രിയപ്പെട്ട ഇടം.
• നെടുമങ്ങാട്: 10 കിലോമീറ്റർ അകലെ, പ്രാദേശിക വിപണികൾക്കും ക്ഷേത്രങ്ങൾക്കും പേര് കേട്ട സ്ഥലം.
• പൊന്മുടി: 50 കിലോമീറ്റർ അകലെ, മനോഹരമായ ഹിൽ സ്റ്റേഷൻ.